Momenteel speelt er veel, maar dat is tijdkritisch nieuws. Omdat de Wob sinds de wetswijziging van 1 oktober 2009 te traag zou zijn en het betreffende Ministerie van Binnenlandse Zaken zeer traag in het beantwoorden in verzoeken is, dreigde het journalistieke momentum verloren te gaan. Daarom is gezocht naar andere wegen om feitelijke informatie te krijgen. Eerder ontvingen wij al langs andere weg documenten. Ook daarna niet stil gezeten om nieuwe documenten te vergaren. Dat lukte. Uit nieuwe documenten wordt duidelijk dat het project forse vertraging heeft opgelopen en zijn plannen van versie 2.0 van DWR bekend geworden. Alleen dit project is recentelijk vervangen door DWR NXT (spreek uit ‘next’) en daar wordt het werk van 2.0 gedeeltelijk overgedaan.

De volgende documenten zijn beschikbaar:

• 05-07-2005 – Plan van Aanpak Rijksbrede ICT werkplek 2005 3.0. In dit document wordt aangegeven hoe het project voor een Rijksbrede-werkplek tot zijn recht dient te komen. Het project moet leiden tot een beschrijving van de nieuwe werkplek voor de overheid. Het plan in 2005 was dat met het bouwen van de oplossing begin 2006 zou worden begonnen;
• 01-09-2005 – Begrippenkader Rijkswerkplek;
• 12-09-2005 – Producten planningoverzicht. Uit bijgaande document blijkt dat er inmiddels forse vertraging met het project is opgelopen. Versie 1.0 van de DWR had op 1 januari 2008 al gepresenteerd moeten worden. Deze versie is uiteindelijk begin oktober 2009 gepresenteerd. Ook had inmiddels het ontwerp voor de 2.0-versie gebaseerd op open standaarden klaar moeten zijn, maar is dit nog in volle gang.
• 22-08-2008 – Nota Instellen standaardisatiecommissie Rijksdienst. Deze nota beschrijft dat standaarden bij de overheid meer behelst dan techniek alleen. Zo spelen ook wetten en regelgeving als standaard een rol. Hierin treft u ook aan welke rol het Forum en het College Standaardisatie in het DWR-project hebben;
• 17-03-2009 – Project Architectuur DWR 2;
• 10-08-2009 – Directory services DWR 2. Document dat beschrijft welke directory voor de toegang tot het netwerk gekozen moet worden. De criteria stellen vooral het belang van open standaarden en open source voor de oplossing, omdat dit een cruciaal onderdeel voor het hele project vormt;
• Uitgangspunten Rijkswerkplek. Document met de doelstellingen van het project.

Langs andere weg bereiken ons vier documenten, die ook betrekking hebben op het project DWR (Digitale Werkomgeving Rijksdienst). Dit project bouwt voort op GOUD, maar doet veel meer rond de werkplek. Uit de nieuwe documenten wordt duidelijk hoe het verloop van GOUD is, dat de desktop breder wordt ingezet dan de zeven oorspronkelijke departementen. De volgende documenten zijn beschikbaar:

• Programma Rijksbrede ICT werkplek 3.0 – document dat beschrijft hoe de Rijkswerkplek er moet komen;
• Factsheets Rijkswerkplek def – nadere informatie over de Rijkswerkplek, waarbij ook wordt duidelijk gemaakt dat diverse grote leveranciers bij het project zijn geconsulteerd;
• Microsoft PowerPoint – Kick off demarrage FIN – DWR toelichting – presentatie bij het Ministerie van Financiën over het introduceren van de GOUD-omgeving, waarbij dit inmiddels onderdeel is van DWR (1.0);
• Programmaplan DWR v1.0 – Document dat beschrijft dat de DWR-omgeving niet optioneel is, maar verplichte kost voor alle ministeries. Ook wordt duidelijk dat GOUD de basis vormt voor deze omgeving. Dit betekent dat er nog meer aanbestedingen moeten volgen voor de rest van de overheid. Of deze vanuit de techniek kunnen worden gestart is nog maar zeer de vraag.

Ofschoon deze documenten nog niet publiek waren, zijn het ook geen geclassificeerde documenten.

Michiel Leenaars van Stichting NLNet dient op 20 mei 2008 een Wob-verzoek in dat na een bezwaar procedure op 29 augustus 2008 wordt gehonoreerd. Een bezwaar volgt op 9 september en behelst meteen een nieuwe Wob-verzoek, waarop 10 december wordt beslist met weglating van stukken. Op 30 december volgt de beslissing op bezwaarschrift.

De verstrekking en communicatie is als volgt:

• 20 mei 2008 – Wob-verzoek (ODF-formaat);
• 29 mei 2008 – Ontvangstbevestiging en uitstel;
• 3 juni 2008 – Bericht gedeeltelijke doorgeleiding naar Economische Zaken;
• 10 juni 2008 – Verdagingsbericht Economische Zaken;
• 29 augustus 2008 – Beslissing op Wob-verzoek inclusief notitie n.a.v. spoeddebat;
• 9 september 2008 – Bezwaarschrift op Wob-verzoek en aanvullend Wob-verzoek;
• 8 oktober 2008 – Aanvullende e-mail naar aanleiding van gehouden hoorzitting;
• 10 december 2008 – Beslissing op tweede Wob-verzoek tijdens bezwaarprocedure ingediend;
• Verstrekte documenten (op 29 augustus 2008);
• Geleverde aanvullende documenten deel 1 (10 december 2008);
• Geleverde aanvullende documenten deel 2 (10 december 2008)

Datum verstrekking: 29-08-2008

Bron: Michiel Leenaars, Stichting NLNet / Ministerie van Financiën

Date: Wed, 08 Oct 2008 06:52:36 +0200

From: Michiel Leenaars <michiel@nlnet.nl>
Subject: WOB-verzoek GOUD

Beste ******,

nog in aanvulling op de hoorzitting van dinsdag 7 oktober een beperkte
toelichting op mijn mondelinge betoog.

Ten eerste zou ik willen aangeven dat uit de weigering van 99.1% van de
stukken niet als uitgangspunt het "algemeen belang van openbaarheid van
informatie" spreekt waarvan de WOB spreekt. De door mijn WOB-verzoek
belichte fase van het traject volgt op technische en beleidsmatige
waarschuwingen dat het project een zeer aanzienlijk probleem zou gaan
worden - en zelfs een contra-expertise die niet volledig opgevolgd is
door het ministerie. Dat vereist volledige openbaarheid uit het algemeen
belang.

Uit het overzicht van de e-mails blijkt dat de participatie van de drie
~ terugtredende bedrijven in ieder geval qua omvang en intensiteit niet
noemenswaardig verschilt van de bedrijven die uiteindelijk gegund zijn:

~ - 17 x Inschrijver A, start 14/1/2008, afmelding 18/4/2008
~ - 20 x Inschrijver B, start 19/12/2007, afmelding 23/4/2008
~ - 25 x Inschrijver D, start 31/12/2007, afmelding 18/4/2008

~ - 21 x Inschrijver C, start 10/12/2007, voorlopige gunning 29/4/8

~   * 19/12/2007, ontvangstbevestiging
~   * 18/4/2008, Offerte aanbesteding
~   * 29/4/2008, Ontvangstbevestiging voorlopige gunning
~   * 9/5/2008, Concept overeenkomst

~ - 26 x Inschrijver E, start 9/1/2008, voorlopige gunning 29/4/8

~   * 23/4/2008 inschrijving,
~   * 29/4/2008 ontvangstbevestiging voorlopige gunning

Die serieuze interesse maakt het des te intrigerender. De goedkeuring
die tenminste een van de bedrijven heeft gegeven, lijkt me op basis van
Wob artikel 10.3) afdoende grond om dat deel van de communicatie onder
volledige naam te publiceren. Voor de overige documenten geldt zoals
gesteld dat weigering op grond van bescherming van de persoonlijk
levenssfeer of onevenredige bevoordeling of benadeling (Wob artikel
10.2, lid e,g) na anonymisering niet langer op kan gaan. Desnoods neem
ik genoegen met ongedateerde, van aanhef en ondertekening gestripte
emails waaruit eventuele bedragen en andere bedrijfsinformatie
verwijderd (weggevlakt) zijn. Ik ben immers niet primair geinteresseerd
in het vaststellen wie welke mails heeft geschreven, maar wil wel de
technische en functionele discussie vast kunnen stellen die in een
periode van vier maanden het terugtreden van de meerderheid van de
aanbieders tot gevolg heeft gehad - om in de toekomst dit te voorkomen
bij andere aanbestedingen die in overeenstemming horen te zijn met het
Actieplan van het kabinet. Onder meer om te kijken of de technische
waarschuwingen en niet opgevolgde adviezen van de contraexpertise (zie
WOB-verzoek GOUD B. de Winter) hierin terugkeren.

Voorts: Wob 10.1 stelt dat weigering mogelijk is waar het "bedrijfs- en
fabricagegegevens betreft, die door natuurlijke personen of
rechtspersonen vertrouwelijk aan de overheid zijn meegedeeld". Mijn
inziens is de discussie inclusief (concept)offertes gebaseerd op het
reeds gepubliceerde bestek en kunnen deze dus geen "geheime"
bedrijfsinformatie bevatten. Het gaat allemaal om off-the-shelf
pakketsoftware die in geval van tenminste vier van de vijf aanbieders
100% niet in eigen huis wordt ontwikkeld. De mogelijk onbewuste
bevoordeling van een enkele leverancier op de achtergrond van beide
gegunde partijen - een leverancier met een recente Europese veroordeling
voor de rechter met betrekking tot anticompetetief handelen - is wat
achterhaald moet worden. De teruggetreden leveranciers zijn voor zover
ik weet niet aan deze leverancier gebonden. Ik ben niet geinteresseerd
in bedragen, mocht daar reden toe zijn kunnen prijzen en andere
"commerciele" of "gevoelige" informatie uiteraard worden weggelaten -
hoewel ik van mening ben dat dit het daglicht zou moeten kunnen verdragen.

T.a.v. document 115 en 116 zou ik nog in aanvulling willen aangeven dat
de WOB aangeeft dat "over persoonlijke beleidsopvattingen [..] met het
oog op een goede en democratische bestuursvoering informatie [kan]
worden verstrekt in niet tot personen herleidbare vorm. Indien degene
die deze opvattingen heeft geuit of zich erachter heeft gesteld, daarmee
heeft ingestemd, kan de informatie in tot personen herleidbare vorm
worden verstrekt." Gedurende het traject is sprake geweest van externe
consultancy die zich precies hierover heeft uitgesproken. De weergave
daarvan kan vervolgens geen persoonlijke mening meer zijn. Mogelijk kan
de heer *** *****  expliciet toestemming geven? Anders moet het na
anonymisering gepubliceerd worden onder de vlag van "briefing
projectbureau" in plaats van "briefing projectleider". Op dit moment
zijn de stukken die mij zijn toegezonden nog niet op de site van het
ministerie geplaatst, dus dat lijkt me goed mogelijk.

Ik heb het nog even bij een aantal securityexperts nagevraagd, maar een
Globaal Netwerk Ontwerp/Globaal Ontwerp Active Directory bevatten geen
detailgegevens te gebruiken bij een inbraakpoging. (Document 121/122).
Integendeel: doordat de leveranciersoplossing maar een optie overlaat,
zijn beide techisch gezien een foute keuze die precies tegen het belang
van de staat ingaan. Gezien bovendien de enorme monetaire impact van dit
project en specifiek deze keuze - inclusief indirecte kosten en
investeringen ordegrootte tenminste honderden miljoenen - is het van
belang om na te gaan waarom niet is gekozen voor de wel degelijk op de
markt beschibkare leveranciersonafhankelijke (en daardoor aanzienlijk
veiliger) oplossingen.

Rest mij nog aan te geven dat er in de WOB verschillende vormen van
bekendmaking zijn naast publicatie, onder meer toestaan van kennisneming
van de inhoud, een uittreksel of een samenvatting van de inhoud te
geven, of inlichtingen daaruit te verschaffen (artikel 7). In relatie
tot het verzoek van de Tweede Kamer zou een publiekmaking waarschijnlijk
het meest gewenst zijn, maar de andere opties zijn te verkiezen boven
weigering.

Met vriendelijke groet,
Michiel Leenaars
Directeur Strategie NLnet