Category Archives: Persbericht

28 september 2011 conferentie in het kader Right To Know Day

Conferentie met gebruikers, juristen, wetenschappers, Nationale Ombudsman, de Landsadvocaat en politici over het recht op toegang tot overheidsinformatie. 

Ter gelegenheid van de internationale Right To Know Day wordt op 28 september 2011 een bijzondere conferentie georganiseerd. Tijdens het evenement wordt de toegang tot overheidsinformatie zowel praktisch als juridisch geduid. De dreigende inperking van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) alsmede problemen worden besproken, waarbij het zoeken naar oplossingen centraal staat. Continue reading

PERSBERICHT – Economische Zaken meest effectief in obstructie transparantie

DEN HAAG – Op de Nederlandse editie van de internationale Right To Know Day zijn de prijzen voor transparant bestuur uitgereikt. Het Ministerie van Economische Zaken blijkt het meest effectief in de obstructie bij transparant bestuur. G. de Jong van de politie Rotterdam-Rijnmond werd verkozen tot de meest transparante ambtenaar. GroenLinks kondigde het voornemen aan te komen met een initiatief wetsvoorstel, terwijl de Nederlandse Vereniging van Journalisten een onderzoek naar misbruik van de Wob start. Ook werd een hulpmiddel gelanceerd om burgers te helpen met het onderzoeken of hun vraag te beantwoorden is met de Wet openbaarheid van bestuur en geeft hulp dat te realiseren. Continue reading

PERSBERICHT – Nominaties Obstructor/Transparante Ambtenaar 2010 – uitreiking 28 september 2010 op de Right To Know Day

De genomineerden voor de “Meest Transparante Ambtenaar” en “Obstructor
Award” voor 2010 zijn bekend. Beide prijzen onderstrepen de beste en
slechtste illustraties van transparant bestuur in Nederland. Burgers en
journalisten ondervinden nog altijd veel problemen bij het openbaren van
documenten, die eigenlijk al openbaar hadden moeten zijn, via de Wet
openbaarheid van bestuur (Wob). De uiteindelijke winnaar zal op 28
september 2010 op de Internationale Right To Know Day worden gekozen.

Continue reading

Journalist daagt Hirsch Ballin om computerbeveiliging – PERSBERICHT

Onderzoeksjournalist Brenno de Winter heeft justitieminister Ernst Hirsch Ballin (CDA) gedaagd voor het weigeren helderheid te verschaffen over de risico’s die zijn departement loopt met gevoelige gegevens. Ofschoon de wet voorschrijft dat de bewindvoerder een beslissing op het informatieverzoek neemt, heeft hij dit niet gedaan. Daarom heeft de rechtbank Arnhem ingestemd met een versnelde procedure. Continue reading

PERSBERICHT: Journalist daagt Camiel Eurlings voor opheldering 1,338 miljard euro

EDE – Onderzoeksjournalist Brenno de Winter daagt verkeersminister Camiel Eurlings voor de rechter om opheldering af te dwingen over 1,338 miljard euro. Voor dit geld gaf het Ministerie van Verkeer en Waterstaat in 2000 met instemming van de Tweede Kamer toestemming aan ProRail en NS om hiermee een fonds op te richten. De bewindvoerder weigert nu opheldering te geven over de besteding daarvan. Continue reading

PERSBERICHT – Rechtzaak tegen heffing leges informatieverzoeken

Onderzoeksjournalist Brenno de Winter en de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) hebben de gemeente Kaag en Braassem voor de rechter gedaagd om het heffen van leges voor informatieverzoeken ongedaan te maken.Brenno de Winter diende op 15 maart een Wob-verzoek in alle gemeenten om duidelijkheid te krijgen over het uitvoeren van verplicht ICT-beleid. Een klein aantal gemeenten besloten geld te vragen voor het behandelen van het verzoek. ‘Dat gaat soms om enkele tientjes, maar soms ook om honderden euro’s’, vertelt de Winter. ‘Eerst wordt een keuze gemaakt om informatie niet openbaar te maken, zodat je er om moet vragen. Als je dat dan doet, tref je opeens de volgende drempel op je weg: een gepeperde rekening.’

Tegen heffen van leges tekende de Winter onderbouwd bezwaar aan, maar de gemeente Kaag en Braassem weigerde op argumenten in te gaan, terwijl de wetgever dat wel verwacht. Daarop besloot De Winter naar de rechter te stappen. Ook de NVJ voegt zich in de zaak, omdat dit een probleem voor alle journalisten vormt. Secretaris Thomas Bruning: ‘De overheid zou moeten beseffen dat toegang tot overheidsinformatie een wettelijk vastgelegd recht is, dat niet via allerlei omwegen mag worden verhinderd. Het vragen van legesvergoedingen aan journalisten voor openbare informatie is onacceptabel en staat vrije nieuwsgaring in de weg.’

Om het principe van leges voor informatieverzoeken juridisch te bestrijden organiseerde Stichting Vrijschrift in juni een benefietbijeenkomst waarbij geld is ingezameld om zaken te kunnen opstarten. In deze procedure krijgt de Winter ondersteuning van Linux Magazine van HUB-uitgevers, waarin veel over het Wob-onderzoek is gepubliceerd.
‘Over die stap hoefden wij niet echt te discussiëren, want het betreft hier een nuttig onderzoek waarover zelfs in de Tweede Kamer is gedebatteerd’, stelt hoofdredacteur Onno Louwen. ‘Brenno de Winter maakt duidelijk dat goede journalistiek ook op ICT-gebied een groot maatschappelijk belang dient. Wij helpen hem dan graag om obstructie te doorbreken, want in ons blad is daar ook altijd aandacht voor.’

Het rekenen van geld voor uitvoeren van een Wob-verzoek is volgens Europese regelgeving niet mogelijk. Een verdrag over de toegang tot informatie uit 2002 stelt dat de toegang tot informatie in principe gratis hoort te zijn. Bovendien stelt het Europees verdrag voor de Rechten van de Mens dat het overheden niet is toegestaan drempels op te werpen bij de nieuwsgaring. Ook de Wet openbaarheid van bestuur kent geen ruimte voor het heffen van willekeurige leges, maar heeft wel een voorziening om kopieerkosten of de kosten van een samenvatting te verhalen. ‘Een kopie of samenvatting is specifiek voor een burger, terwijl een Wob-verzoek zelf het algemeen belang dient’, stelt De Winter. ‘Dat verhaal je niet op een enkele partij, want de maatschappij heeft al betaald voor het maken van die documenten.’

Het beroepsschrift en andere documenten over de zaak zijn te vinden op BigWobber.

Reactie naar aanleiding van verloren Wob-zaak OV-Ambassadeur

Vandaag ontving ik de uitspraak in de rechtszaak tegen Jeltje van Nieuwenhoven, de OV-Ambassadeur, met het antwoord op de vraag of deze functionaris onder de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) valt. Dat blijkt niet het geval, omdat zij niet is aan te merken als een bestuursorgaan. Was ze dat wel geweest dan had zij een Wob-verzoek moeten beantwoorden dat vroeg om de onderbouwing bij een rapport over de reiziger en de OV-chipkaart. In hoofdstuk 3 lijkt geen onderbouwing te zijn bij conclusies rond  privacy.

Uiteraard heb ik een reactie op de uitspraak:

De uitspraak is een teleurstelling, maar wel te volgen als je bedenkt dat mevrouw van Nieuwenhoven geen contract heeft met het Ministerie van Verkeer en Waterstaat en het mandaat dus heel vaag is. Dat er ook geen inschrijving bij de Kamer van Koophandel bestaat, het kantoor van de landsadvocaat haar verdedigt en haar rol van drie ton per jaar niet is aanbesteed, maakt het allemaal niet duidelijker.

Ondertussen is de functie op verzoek van de Tweede Kamer gecreëerd en dat geeft haar veel aanzien. Om vervolgens rapportages te schrijven zonder onderbouwing, die een gevoelig dossier als de OV-chipkaart beïnvloeden, vind ik kwalijk. Het kan overigens wel een idee zijn voor overheden om een dergelijke functionaris in het leven te roepen om daarmee transparantie buiten spel te zetten.

De volgende documenten zijn op dit moment beschikbaar:

Wobber: Brenno de Winter

Persbericht – Rechtszaak: Vereniging Nederlandse Gemeenten is gewoon overheid

Nadat de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) documenten over de uitvoering van overheidsbeleid niet wilde vrijgeven is journalist Brenno de Winter een rechtszaak gestart. Inzet is om de VNG te dwingen alsnog aan de Wet openbaarheid van bestuur (de Wob) te voldoen net als de rest van de overheid.

Aanleiding vormt een Wob-verzoek dat de Winter in februari indiende bij de VNG om openbaarheid te krijgen rond naar de inzet van open software-oplossingen. Volgens een landelijk actieplan van staatssecretaris Heemskerk moeten alle overheidsorganen dit gaan gebruiken. Onderzoek van het Centraal Plan Bureau suggereert dat hierdoor veel geld op de kosten van ICT te besparen valt.

Geen inzage
De VNG weigert openheid van zaken te geven al speelt ze een sleutelrol in de uitvoering van het ICT-beleid van gemeenten en onderhandelt intensief hierover met de Rijksoverheid. De VNG handelt als een bestuursorgaan maar houdt zich niet aan de openbaarheidsregels zoals in de Wob vastgelegd. Na het Wob-verzoek volgde een afwijzing, waarna een bezwaarschrift werd ingediend wat ook weer afgewezen werd.

In de kern van de zaak draait het er voor de Winter om dat de VNG zich bemoeit met het maken rond beleid: “Gewoonlijk doet een gemeente dit zelf en dan is er democratische controle. Nu dus niet. De Wob regelt dat burgers kunnen volgen hoe beleid wordt gemaakt en uitgevoerd. Via deze constructie met de VNG zou dat niet meer kunnen en dat moet de rechter nu doorbreken.”

Extra werk
Om toch zijn journalistieke onderzoek te kunnen doen restte de Winter weinig anders dan alle gemeenten aan te schrijven met een beroep op de Wob. “Dan moet je meer informatie vragen en anders gaan zoeken. Uiteindelijk vallen dan stukjes van de puzzel op z’n plaats, maar je blijft belangrijke informatie missen”, vertelt de Winter. “Die transparantie moet er dus toch komen.”

Veel gemeenten werkten goed mee, maar in veel gevallen moesten er ook tijdrovende procedures worden gestart. Ook blijken diverse gemeenten leges te heffen, waardoor eenvoudig journalistiek onderzoek opeens ongelofelijk duur wordt. “In totaal kan de rekening wel tot zo’n 7.000 euro oplopen, maar ik vind Europese regelgeving aan mijn zijde. Het is jammer dat dit allemaal kosten zijn die niet nodig waren geweest als de VNG gewoon openheid van zaken had gegeven.”

Trend in Nederland
Het gebeurt vaker dat journalisten en burgers geen inzage hebben in hoe beleid tot stand komt of wordt uitgevoerd. Steeds brengen overheden taken onder in verenigingen of stichtingen, die van mening zijn dat de Wet openbaarheid van bestuur niet op hen van toepassing is. Op landelijk niveau is jaren geleden de trend ingezet naar kerndepartementen, waarbij alleen de hoofdzaken nog op een ministerie thuishoren.

Vorige maand besloot de Vereniging HISWA onder dreiging van een rechtszaak alsnog een Wob-verzoek van de Winter te beantwoorden. Volgende maand dient bij de rechtbank in Arnhem een zitting tegen OV-Ambassadeur Jeltje van Nieuwenhoven, die weigert inzage te geven in de totstandkoming van een rapport rond de belangen van reizigers bij de OV-chipkaart.

Omdat het journalistiek onderzoek door tegenwerking behoorlijk in de papieren loopt, heeft stichting Vrijschrift een fonds in het leven geroepen om kosten te dekken. De inhoud van Wob-procedures publiceert de Winter op de website BigWobber.nl (http://www.bigwobber.nl/).

Voor meer informatie: Brenno de Winter, telefoon: 06-53536508