Mogen we weten wat zorginstellingen declareren?

Minister Edith Schippers heeft 2015 uitgeroepen tot het jaar van transparantie in de zorg. Een belangrijk onderdeel daarbij zijn de kosten in de zorg, omdat deze blijven stijgen en daarom moeten er pijnlijke keuzes worden gemaakt. Maar openheid over bestedingen krijg je niet zomaar en dat wordt dus rechten.

Inmiddels heeft Schippers een lijst van 30 aandoeningen gepresenteerd waar meer openheid over moet komen. De behandeling van deze ziektes gebeurt in de meeste gevallen door het uitvoeren van verrichtingen, die in zogenaamde Diagnose Behandel Combinaties (DBC’s), zeg maar het product, worden gedeclareerd. Precies die declaraties wil een klant nu in de openbaarheid hebben.

Kosten beheersen

Lex Slaghuis van de Open State Foundation, een stichting die open data toegankelijk wil maken. Een thema dat veel aandacht krijgt, zijn de publieke uitgaven via subsidies of via de budgetten.

Een groot deel van ons belastinggeld gaat aan de zorg. De industrie kostte volgens CBS in 2014 ons zo’n €95 miljard (zo’n €5.630). De declaraties in de ziekenhuizen raken vaak het eigen risico en daarom maakt het nog wel uit wat er voor behandelingen wordt betaald door welke verzekeraar. Dat bepaalt keuzes en maakt ook uit: de prijsverschillen zijn soms behoorlijk extreem. Alleen op die prijsverschillen is veel te besparen.

Omdat ook er prijsverschil kan zijn wat een zorgverlener voor dezelfde behandeling aan verzekeraars rekent (en dus door ons wordt betaald) vroeg Slaghuis met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) de declaraties op bij de Nederlandse Zorgautoriteit, maar kreeg dit niet.

Concurrentiegevoelig

Dus stapte ik voor Slaghuis naar de bestuursrechter om de informatie toch in de openbaarheid te krijgen(dossier hier|LINK). Volgens de landsadvocaat zou het openbaar maken van deze gegevens de concurrentiepositie van de zorgverleners verzwakken en dus moet de informatie geheim blijven.

Wie een restitutiepolis heeft, mag altijd eerst een behandeling betalen en dan zelf declareren. Dan zijn de tarieven zichtbaar. Daarnaast is het wettelijk geregeld dat je bij de zorgverzekeraars de declaraties zelf kunt inzien, zoals in het voorbeeld van een fietsongelukje dat ik vorig jaar had.

eDeclaratie

Nog vreemder is dat iedereen een ziekenhuis mag opbellen en een prijsopgaaf mag vragen voor zijn eigen verzekeraar. Dus die concurrentiegevoelige informatie is ook niet zo’n geheim dat je het nooit achterhaalt. En dan zou het toch openbaar moeten kunnen zijn.

Privacy

Nog vreemder is het argument van de privacy. De gegevens die bij de NZA liggen zijn namelijk gepseudonimiseerd en zouden niet meer tot de persoon te herleiden moeten zijn. Tenminste dat schreef Minister Schippers in september 2014 nog in antwoord op kamervragen aan de Tweede Kamer:

“Bij pseudonimisering van persoonsgegevens worden de identificerende kenmerken van personen op een zodanige manier (vooraf) versleuteld en omgezet in een pseudo-identiteit, dat de werkelijke identiteit van de betreffende personen niet meer te achterhalen is.”

Nu beweert de landsadvocaat dat het toch mogelijk is in sommige gevallen te achterhalen wie er nou een behandeling naar een persoon te herleiden. Hoe dat werkt, blijft vaag maar zet wel het systeem van declareren onder druk. Bij de invoering van het systeem is beloofd dat de privacy niet in het geding zou zijn en opeens beweert de NZA toch patiëntengegevens te beheren.

Rechter

Of er declaratiegegevens openbaar mogen worden en welke dan precies is nu aan de bestuursrechter om te beslissen. Die hoort 27 augustus de zaak aan. Maar inzichten in de kosten is vaak een prima route om geld te besparen. Met budgetten van dit kaliber gaat dat dan al snel over honderden miljoenen of zelfs miljarden euro’s. Belangrijke informatie voor een land dat regelmatig pijnlijke keuzes om financiële redenen moet maken.

 

Meer lezen over deze zaak?

De volgende documenten rond de zaak zijn beschikbaar:

 

Feiten over Wob-misbruik

Roger Vleugels geeft in zeven punten weer waarom de gemeenten wel erg onterecht klagen over het veronderstelde misbruik van de Wob en dat ook overheden zichzelf als misbruikers van de Wob moeten zijn.

Read more

Toespraak bij ontvangst prijs “Journalist van het Jaar”

Beste aanwezigen, beste kijkers naar de stream,

“Stoer! ICT-journalistiek is niet meer vies of een fout buitenbeentje”, was de eerste gedachte toen Dolf Rogmans mij confronteerde met het feit dat ik tot journalist van het jaar was verkozen. Alles is anders dan in 2008. Toen werd ik nog geweigerd om vooraf kennis te nemen van de plannen van de regering rond technologiebeleid onder de verwensing dat dit ‘alleen voor serieuze journalisten’ was. Tegenwoordig mag een minister van Binnenlandse Zaken in het holst van de nacht oreren over de gevolgen van een hack. Langzaam dringt het besef door dat blunderen bij Diginotar samen met falend toezicht in Nederland mensenlevens in Iran kost. Technologie beheerst ons leven net als economie, olie en politiek dat doen.

Read more

Oproep aan Minister Donner – Pak het oneigenlijk gebruik van de Wob aan!

In deze gastbijdrage legt Roger Vleugels uit, waarom het misbruik van de Wob door de overheid een probleem is en hoe dat vorm krijgt.

Centraal in de argumentatie van Minister Donner om de Wob in te perken is het verondersteld on-eigenlijk gebruik door burgers van de Wob. Hij riep dit van de daken op 3 mei en komt vervolgens op 31 mei met een brief waarin hij schoorvoetend toegeeft amper met voorbeelden te kunnen komen.

Read more

OPINIE: Wob-verzoeken vergen veel werk door onkunde overheid

Als het aan minister Donner van Binnenlandse Zaken ligt, gaat hij de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) flink inperken. Met een Wob-verzoek vraag je om documenten over beleid te openbaren, waardoor de wet het mogelijk maakt om echt naar de inhoud van dat beleid te kijken. Daarmee kijk je verder dan het verhaal dat een voorlichter kwijt wil. Opeens spreken de feiten. Donner wil aan die transparantie een einde maken.

Read more

Opinie: Dove en blinde regering valt de Wob aan

Te vrezen valt dat de als voorstellen verpakte aanval op de Wob die minister Donner eind mei naar de Tweede Kamer wil sturen een ongekende zal zijn. Ongekend als je kijkt naar het Nederlandse imago; ongekend als je kijkt naar de inperkingen ingezet onder minister Ter Horst; en ongekend als je kijkt naar de andere 80 Wob-landen, waar eerder sprake is van moderniseringen en oprekkingen, bijvoorbeeld door steeds breder follow-the-money te willen faciliteren.

Read more

30 jaar Wobben: 30 jaar tobben

Een verjaardag die successen maar vooral ook gemengde gevoelens markeert

Onze Wob is dertig jaar oud. Onze Wob, maar het voelt nog steeds niet zo. Het voelt niet als ‘onze’. Daar waar dat uitgerekend bij deze wet juist wel zo zou moeten zijn, dubbelop zelfs. Wetten zijn van het volk. Dat is één. Deze wet gaat over alle overheidsdocumenten en ook die zijn in tegenstelling tot wat velen denken NIET eigendom van de overheid, regering of de Staat, maar eigendom van het volk. Dat is twee.

Na die 30 jaar is nog steeds niet ingedaald, noch bij de overheid/ambtenaren noch bij het volk, dat overheidsdocumenten eigendom zijn van het volk. Dat bestuursrechterlijk bij het volk berustende eigendom levert juridisch gezien het recht op toegang. Nog steeds zien ambtenaren burgers die een beroep doen op de Wob als pottenkijkers. Bovendien vinden ze al dat extra werk maar lastig en storend. Die ambtenaren gaan nog steeds uit van de sinds 1 mei 1980 niet meer juiste opvatting dat de documenten van de overheid zijn. Ze zijn van het volk; het kan dus per definitie geen pottenkijken zijn: een burger vraagt via de Wob niet om een dienst van de overheid, nee een overheid is verplicht om de eigenaar [het volk, de burger] onverwijld toegang te geven tot zijn/haar eigendom. Onverwijld, dralen is in deze wet zelfs verboden!

Read more