PERSBERICHT – Gemeenten mogen geen leges heffen of kosten rekenen voor het beantwoorden van een Wob-verzoek

Burgers en journalisten die de overheid vragen eerder niet geopenbaarde documenten te openbaren, kunnen daarvoor niet langer de rekening gepresenteerd krijgen. Wie de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) inzet, maakt informatie voor iedereen toegankelijk en dat is in het algemeen belang. Dat is de conclusie die valt te trekken als gevolg van de uitspraak van de rechtbank ‘s-Gravenhage in een zaak tegen de gemeente Kaag en Braassem, die is aangespannen door onderzoeksjournalist Brenno de Winter. De gemeente had leges gerekend voor het nemen van een beslissing van een verzoek.

Recht, geen dienst
Een gemeente kan leges heffen voor diensten, waarbij echt een persoon of bedrijf zelf iets nodig heeft. Zoiets kan bijvoorbeeld een bouwvergunning of een gewaarmerkt uittreksel uit het bevolkingsregister zijn. Wie een Wob-verzoek indient, oefent een recht uit. Dat is iets voor iedereen en daarom geen dienst. Geld rekenen voor iets anders dan kopieerkosten of het maken van een samenvatting is dan ook niet toegestaan. Deze regel gold al voor landelijke overheden, maar geldt nu ook voor gemeenten.

Eerder had de Hoge Raad al vastgesteld wat een dienst is. Het precedent bestaat eruit dat een rechter dit nu voor een Wob-verzoek heeft bekrachtigd en het gemeenten niet is toegestaan leges te vragen voor het openbaren van documenten.

Belangrijk voor persvrijheid
“Dat een juiste terechtwijzing is voor deze gemeenten en andere gemeenten die informatie denken achter te kunnen houden met kosten. Dit is vooral een overwinning voor de persvrijheid”, stelt Thomas Bruning, algemeen secretaris van de Nederlandse Vereniging van Journalisten. De NVJ heeft De Winter bijgestaan in zijn procedure en ook op de zitting getuigd dat de toegang voor informatie belangrijk is voor journalisten.

“Het is een ongelofelijke opluchting dat de wet zo werkt”, jubelt Brenno de Winter. Hij werd vorig jaar geconfronteerd met een reeks aan legesheffingen voor informatie, die anders niet toegankelijk was. “Voor een freelancer zou het doen van goed onderzoek onmogelijk zijn als je iedere keer moet vrezen voor rekeningen voor documenten die we al via belastingen hebben betaald.”

Kaag en Braassem
“Achteraf is het jammer dat het tot een rechtzaak moest komen om dit duidelijk te krijgen, maar wij dachten dat onze legesverordening geldend was”, stelt Floris Schoonderwoerd, wethouder Communicatie van de gemeente Kaag en Braassem. “Maar de zaak is uniek in zijn soort. Nu er duidelijkheid is, zijn we dan ook zeker van plan het beleid tegen het licht te houden en de lijn van de uitspraak te volgen. Zonodig passen we de regels aan, maar we moeten dat nog goed bestuderen. Duidelijk is wel dat we niet in hoger beroep gaan.”

“Ik ben blij dat de gemeente Kaag en Braassem ervoor kiest de eigen regels aan te passen en lering uit de zaak te trekken”, stelt De Winter. Hij is ingenomen dat de gemeente zich meewerkend heeft opgesteld bij het toestaan van videocamera’s bij het lezen van het pleidooi en ook dat de gemeente heeft aangegeven het beleid intern bespreekbaar te maken. “Deze uitspraak is zo helder dat ik het met de gemeente eens ben, dat het aantekenen van hoger beroep weinig zal toevoegen en alleen tot onnodige kosten of tijdsverlies zal leiden. Ik kan dat en het gezamenlijk naar buiten treden na de uitspraak niet anders dan sportief noemen.”

Momenteel is De Winter ook verwikkeld in een rechtszaak tegen de gemeente Heerlen, die honderden euro’s rekenen voor het beantwoorden van hetzelfde Wob-verzoek. Ook staat hij het Eindhovens Dagblad bij in een procedure tegen de gemeente Nuenen. Zij rekenen €928 rekent voor het verstrekken van bonnetjes. Deze werden overigens eerder al aan hun rekenkamer verstrekt en bleken dus al te zijn verzameld. “Hopelijk zien ook deze gemeente nu snel in dat het tegenwerken van transparantie nadelig is voor bestuur, burger en journalistiek.”

pixelstats trackingpixel
Be Sociable, Share!

15 thoughts on “PERSBERICHT – Gemeenten mogen geen leges heffen of kosten rekenen voor het beantwoorden van een Wob-verzoek

  1. Komt er ook nog een reactie van de VNG? Het is immers de VNG die alle gemeenten keer op keer het advies geeft om de legesverordening op Wob-verzoeken los te laten.

  2. Dit viel te verwachten. Hulde voor je vasthoudendheid, nu hopen dat gemeentes inderdaad op hun schreden terugkeren.

  3. Wat ik treurig vind: veel juristen bij de gemeenten wisten al lang dat zij geen leges kunnen vragen voor een WOB-verzoek. Maar, zo wordt dan geredeneerd: zolang de rechter het niet nadrukkelijk verboden heeft hebben wij het geld binnen en – belangrijker nog – het schrikt potentiele WOBbers af. Dit soort opportunisme is de overheidonwaardig.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>