Diverse gemeenten heffen de meest uiteenlopende leges voor het beantwoorden van Wob-verzoeken. Voor de SP in de Tweede Kamer is dit reden om vragen te stellen aan Minister te Horst.
Opmerking: Natuurlijk ben ik blij dat er politici zijn die opkomen voor de openbaarmaking van informatie. Het heffen van leges is niet gebruikelijk en heeft in mijn visie geen grondslag in de Wet Openbaarheid van Bestuur. Natuurlijk kunnen er kosten voor kopiëren worden geheven à €0,35 per pagina, maar niet voor het nemen van een beslissing, zoeken in het archief, verstrekken van een digitaal bestand, bedragen tot €1,97 per gekopieerde pagina, enzovoort. Ook zijn er gemeenten die documenten gijzelen, weigeren te gaan zoeken voordat de wobber akkoord is met de leges en dus zijn rechtspositie verspeelt of wekenlang denken druk te zijn met zoeken terwijl andere binnen een kwartier al klaar zeggen te zijn.
Dit soort praktijken zijn buitengewoon zorgwekkend voor een journalist die zijn onderzoek rond probeert te krijgen. Omdat de zaak principieel is en gaat om de vrije toegang tot informatie heb ik geen andere keus dan de tientallen zaken te bestrijden langs de lijnen van het bestuursrecht. Gelukkig word ik daarin bijgestaan door een kundig specialist. De juridische onderbouwing zal binnenkort ook op BigWobber beschikbaar komen.
Om het heel helder te stellen: een Wob-verzoek er natuurlijk op gericht om documenten geopenbaard te krijgen dat eerder niet was vrijgegeven door een bestuursorgaan, maar dat eigenlijk wel hoort te zijn.
De vragen leest u hieronder:
Vragen van het lid VAN RAAK (SP) aan de ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over Wet Openbaarheid Bestuur (WOB)
1) Deelt u mijn mening dat de Wet Openbaarheid Bestuur in het leven is geroepen om zoveel mogelijk openbaarheid aan besluiten en handelingen van bestuursorganen te geven?
2) Deelt u mijn mening dat om dit te bereiken, er zo min mogelijk drempels dienen te zijn om toegang te krijgen tot deze informatie? Zo nee, waarom niet?
3) Wat is uw reactie op het feit dat een aantal gemeenten leges heffen bij het doen van een WOB-verzoek voor onder andere ‘zoeken in het archief’, ‘het verstrekken van een digitaal bestand’, ‘het nemen van een beslissing’, vaak tegen zeer uiteenlopende tarieven? ¹
4) Deelt u mijn mening dat dit ongewenst is en in strijd is met de Wet Openbaarheid Bestuur, dat uitdrukkelijk spreekt dat enkel kosten in rekening mogen worden gebracht voor het verstrekken van kopieën en samenvattingen en de maximum tarieven van die kosten? ² Zo nee, waarom niet?
5) Deelt u mijn mening dat het heffen van leges bestemd is voor een geleverde dienst met een duidelijk toegevoegde waarde, terwijl het beantwoorden van een WOB-verzoek een recht op openbaarmaking aan het volk gebaseerd is op een recht op informatie? Bent u van mening dat dit het belang van de gemeentewet overstijgt? Zo nee, waarom niet?
6) Deelt u mijn mening dat dit ongewenste drempels opwerpt om de bestuursorganen te controleren? Zo nee, waarom niet?
7) Bent u ermee bekend dat enkele gemeenten weigeren over te gaan tot het vergaren van documenten totdat de indiener van een WOB-verzoek zich akkoord verklaart met leges, documenten te verstrekken totdat betaald is voor het kopiëren of documenten te verstrekken in digitaal formaat, al zijn ze zo wel beschikbaar? Wat is uw reactie hierop?
8 ) Hoeveel bestuursorganen voeren een dergelijk beleid rond het beantwoorden van WOB-verzoeken?
9) Bent u bereid deze bestuursorganen te wijzen op de uitgangspunten van
de Wet Openbaarheid Bestuur en het gehanteerde tarievenbeleid en hen te
verzoeken geen kosten meer in rekening te brengen buiten mogelijk te
verstrekken kopieën en andere documenten, zoals beschreven in de wet? Zo
nee, waarom niet?
10) Bent u op de hoogte van het feit dat sommige gemeenten bij het beantwoorden van hetzelfde WOB-verzoek de gevraagde informatie binnen een dag kunnen leveren, terwijl andere gemeenten hiervoor aan twee termijnen van twee weken nog niet voldoende hebben? Bent u ervan op de hoogte dat sommige gemeenten in hun rekeningen een kwartier blijken te hebben gezocht, terwijl anderen volgens opgave dagen nodig hebben? Zo ja, wat is hierover uw mening? Hoe verklaart u deze verschillen?
11) Bent u van mening dat in het licht van artikel 3 van de Archiefwet de burger erop mag vertrouwen dat een archief zich in een “goede en geordende staat” bevindt en de extreme discrepantie tussen vergelijkbare bestuursorganen een probleem vormt? Zo nee, waarom niet?
12) Bent u bereid als hiervan een overzicht beschikbaar komt, de Archief Inspectie te vragen de problemen met de toegankelijkheid van informatie te laten onderzoeken? Zo nee, waarom niet?
13) Bent u bereid een onderzoek te doen naar of voorbereidingen te treffen voor een gezamenlijk digitaal rijksarchief teneinde de doorzoekbaarheid te vergroten, en kosten per instelling te verlagen?
¹ o.a. Alphen aan de Rijn, Goirle, Apeldoorn, Anna Paulowna
² – 19859, nr. 3, blz. 39 en 40
- Besluit tarieven openbaarheid bestuur
